Dr. Yeşiltepe’den İyot Eksikliği Uyarısı

Kayseri Şehir Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Ali Yeşiltepe, iyot eksikliğinin özellikle gebelerde ve çocuklarda ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirterek yeterli iyot alımının önemine dikkat çekti. Yeşiltepe, iyot eksikliğinin çocuklarda büyüme, öğrenme ve bilişsel gelişimi olumsuz etkileyebileceğini ifade etti.

Küresel İyot Eksikliği Bozukluklarını Önleme Günü dolayısıyla açıklamalarda bulunan Uzm. Dr. Ali Yeşiltepe, iyodun vücutta üretilemeyen ve besinlerle alınması gereken temel bir eser element olduğunu belirtti. İyodun, tiroid bezinin T3 ve T4 hormonlarını üretebilmesi için gerekli olduğunu kaydeden Yeşiltepe, bu hormonların metabolizmanın düzenlenmesinde, büyüme ve gelişmede, özellikle de anne karnındaki bebeğin beyin ve sinir sistemi gelişiminde önemli rol oynadığını söyledi.

TÜRKİYE'DE İYOTLU TUZ UYGULAMASI ETKİLİ OLDU

İyot eksikliğinin dünya genelinde önemli bir halk sağlığı sorunu olduğunu belirten Yeşiltepe, iyotlu tuz uygulamaları sayesinde bu sorunun önemli ölçüde azaltıldığını ifade etti.

Türkiye'de de geçmişte iyot eksikliğinin yaygın görüldüğünü aktaran Yeşiltepe, 1990'lı yıllarda okul çocuklarında guatr sıklığının yaklaşık yüzde 30 olarak belirlendiğini söyledi. Türkiye'de 1998 yılında sofra tuzlarının iyotlanmasının zorunlu hale getirildiğini hatırlatan Yeşiltepe, bu uygulamanın iyot eksikliğine bağlı sağlık sorunlarının azaltılmasına katkı sağladığını, ancak özellikle gebelerde iyot yetersizliğinin önemini koruduğunu kaydetti.

GÜNLÜK İYOT İHTİYACI YAŞA GÖRE DEĞİŞİYOR

Günlük iyot ihtiyacının yaşa ve fizyolojik duruma göre değiştiğini belirten Yeşiltepe, yetişkinlerde günlük ihtiyacın 150 mikrogram, 1-8 yaş arasındaki çocuklarda 90 mikrogram, 9-13 yaş arasındaki çocuklarda ise 120 mikrogram olduğunu bildirdi.

Gebelik ve emzirme döneminde günlük iyot ihtiyacının 250 mikrograma yükseldiğini ifade eden Yeşiltepe, bu artışın bebeğin büyümesini ve beyin gelişimini desteklemek açısından önemli olduğunu vurguladı.

İYOT EKSİKLİĞİ ÖĞRENME SORUNLARINA YOL AÇABİLİR

İyot eksikliğinin en bilinen sonuçlarından birinin guatr, yani tiroid bezinin büyümesi olduğunu belirten Yeşiltepe, uzun süreli ve belirgin eksiklik durumunda hipotiroidi gelişebileceğini söyledi. Bu durumda halsizlik, yorgunluk, üşüme, kabızlık ve konsantrasyon güçlüğü gibi belirtilerin görülebileceğini aktaran Yeşiltepe, çocuklarda ise büyüme, öğrenme ve bilişsel gelişimin olumsuz etkilenebileceğine dikkat çekti.

Özellikle gebelik döneminde ciddi iyot eksikliğinin ağır sonuçlar doğurabileceğini kaydeden Yeşiltepe, düşük, ölü doğum ve bebekte kalıcı nörogelişimsel bozukluk riskinin artabileceğini belirtti.

Gebeler, emziren anneler, bebekler ve büyüme çağındaki çocukların iyot eksikliği açısından daha fazla risk altında olduğunu ifade eden Yeşiltepe; iyotlu tuz kullanmayan, süt ürünleri, yumurta ve deniz ürünlerini yeterince tüketmeyen kişilerin de iyot alımına dikkat etmesi gerektiğini söyledi. Kısıtlayıcı beslenen ve vegan beslenme düzenini benimseyen bireylerin de yeterli iyot alımını gözetmesi gerektiğini vurguladı.

“İYOTLU TUZ KULLANIN, TUZ TÜKETİMİNİ ARTIRMAYIN”

İyot eksikliğini önlemenin etkili yollarından birinin iyotlu tuz kullanımı olduğunu belirten Yeşiltepe, bunun daha fazla tuz tüketilmesi anlamına gelmediğini özellikle vurguladı. Dünya Sağlık Örgütünün yetişkinlerde günlük tuz tüketiminin 5 gramın altında tutulmasını önerdiğini hatırlatan Yeşiltepe, önemli olanın tuz miktarını artırmak değil, tüketilen tuzun iyotlu olmasını sağlamak olduğunu ifade etti.

Deniz balıkları ve diğer deniz ürünlerinin iyot açısından zengin kaynaklar arasında yer aldığını belirten Yeşiltepe; süt, yoğurt, peynir ve yumurtanın da iyot alımına katkı sağladığını söyledi.

Himalaya tuzu ve kaya tuzu gibi ürünlerin doğal olarak yeterli iyot içerdiğinin düşünülmemesi gerektiğini kaydeden Yeşiltepe, günlük beslenmede iyotlu tuz tercih edilmesinin iyot eksikliğinden korunmada etkili ve ekonomik bir yöntem olduğunu dile getirdi.

“İYOT TAKVİYESİ DOKTOR ÖNERİSİYLE KULLANILMALI”

İyot eksikliği tespit edilen kişilerde tedavinin eksikliğin derecesine ve tiroid fonksiyonlarına göre planlandığını belirten Yeşiltepe, gerekli durumlarda hekim kontrolünde iyot desteği uygulanabileceğini söyledi. Hipotiroidi gelişen hastalarda ayrıca tiroid hormonu tedavisinin gerekebileceğini ifade etti.

Dengeli beslenen ve yeterli iyot alan herkesin ayrıca takviye kullanmasının gerekli olmadığını belirten Yeşiltepe, gebelik planlayan, gebe veya emziren kadınlarda artan ihtiyaç nedeniyle takviye gerekebileceğini kaydetti.

Özellikle tiroid hastalığı bulunan kişilerin doktor önerisi olmadan iyot takviyesi kullanmaması gerektiğini vurgulayan Yeşiltepe, fazla iyot alımının da hipotiroidi veya hipertiroidiye neden olabileceğine dikkat çekti.

Yeşiltepe, iyot eksikliğinin önlenebilir bir halk sağlığı sorunu olduğunu belirterek vatandaşlara dengeli beslenmeleri, tuz tüketimini artırmadan iyotlu tuz tercih etmeleri ve özellikle gebelik döneminde yeterli iyot alımına dikkat etmeleri çağrısında bulundu.